20 października: Alfons Mazurkiewicz - wrocławski artysta

Alfons Mazurkiewicz, twórca charakterystycznej koncepcji „duo-plastycyzmu”, rozpoznawalny i lubiany przez studentów wykładowca Państwowej Wyższej Szkoły Sztuk Plastycznych we Wrocławiu, zmarł 20 października 1975 roku. Jego śmierć, tak jak i jego twórczość w pewnym okresie, nie była pozbawiona poetyckości, zmarł w swojej pracowni ze słowami: „Otwórzcie okno, mam wam tyle do powiedzenia…”.

Artysta przyszedł ma świat 19 grudnia 1922 roku w rodzinie polskich emigrantów w Niemczech, dokładniej w Düsseldorfie, gdzie uczęszczał do szkoły podstawowej i średniej. Chodził tam na zajęcia do Szkółki Polskiej, w której uczył się języka polskiego, historii i geografii.


Elewacja zachodnia budynku Akademi Sztuk Pięknych im. Eugeniusza
Gepperta we Wrocławiu, fot. Marcin Bradke


Do Wrocławia trafił w 1946 roku i rozpoczął studia w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych (dziś Akademia Sztuk Pięknych) początkowo na wydziale ceramiki i szkła, a następnie na wydziale malarstwa. Wśród kadry profesorskiej kształcącej pokolenie Mazurkiewicza znajdowali się wtedy między innymi Eugeniusz Geppert czy Emil Krcha.


Ewacaja południowa budynku Akademi Sztuk Pięknych im. Eugeniusza
Gepperta we Wrocławiu, fot. Marcin Bradke


Wrocław przyniósł artyście także pierwszą miłość. W tym czasie poznał swoją przyszłą żonę, Wandę Błońską – związek małżeński zawarli w 1947 roku, mieli dwoje dzieci: córkę Leonardę i syna Alfonsa. Drugą żonę, Krzesławę Maliszewską, Alfons Mazurkiewicz również poznał w trakcie studiów. Ich wspólna pracownia przez długi czas znajdowała się w pobliżu wrocławskiego Rynku.

Alfons Mazurkiewicz ukończył studia w 1953 roku, niemal od razu zyskując uznanie wśród wrocławskich artystów i koneserów sztuki. Jego obrazy zyskały popularność m.in. dzięki ogólnopolskiej Wystawie Przeglądowej Prac Młodych Plastyków (w 1955 roku). W tym samym roku twórczość artysty poznała również stolica – jego dzieła pokazywane były na Ogólnopolskiej Wystawie Młodej Plastyki „Przeciw wojnie – przeciw faszyzmowi” odbywającej się w warszawskim Arsenale. Obraz Zima w Kocich Górach został tam wyróżniony nagrodą.

Od 1956 roku wraz z żoną, Krzesławą Maliszewską, Józefem Hałasem i Małgorzatą Grabowską współtworzył „Grupę X”, a od 1961 roku – „Grupę (Szkołę) Wrocławską”. Pracę nauczyciela akademickiego w Państwowej Wyższej Szkole Sztuk Plastycznych rozpoczął w 1968 roku.

Początkowo na twórczość Mazurkiewicza składały się pejzaże, portrety i martwe natury utrzymane w konwencji postimpresjonistycznej. Jego inspiracje stanowiły przede wszystkim dzieła Paula Klee i Joana Miró. Większość obrazów z tego początkowego okresu została zniszczona przez samego autora, który w ten sposób pragnął zerwać z koncepcją nieodpowiadającą już jego aktualnym zainteresowaniom artystycznym.

W późniejszym okresie artysta poszukiwał inspiracji w dziełach abstrakcjonistów. Został wtedy zwolennikiem malarstwa konceptualnego, rozwijał ideę obrazu jednolitego i stworzył koncepcję „duo-plastycyzmu” (1958 rok), której efektem były tzw. „duo-obrazy” powstające w latach 70. XX wieku.

Malarz odszedł w swojej pracowni 20 października 1975 roku. Jego ostatnie słowa stały się inspiracją dla Iwony Rosiak, w 1996 roku zrealizowała ona dokument pt. Miałem wam jeszcze tyle do powiedzenia…. W 2000 roku, w dwudziestopięciolecie śmierci artysty, wrocławska Galeria BWA Awangarda, Muzeum Narodowe we Wrocławiu oraz Galeria Stara w Lublinie zorganizowały dużą wystawę przedstawiającą dorobek artystyczny Alfonsa Mazurkiewicza.

Joanna Mirocha
przewodnik w Centrum Historii Zajezdnia