8 października: Holandia we Wrocławiu

Polsko-holenderska współpraca we Wrocławiu ma długą tradycję stale podtrzymywaną działaniami wielu jednostek i organizacji. W ramach tej współpracy prowadzone są wspólne akcje, organizowane interesujące imprezy, warsztaty i wystawy, odbywają się też ważne dla obu stron wizyty i spotkania. Utworzony 8 października 1995 roku roku Konsulat Honorowy Królestwa Niderlandów we Wrocławiu zainaugurował pierwsze Dni Holandii w stolicy Dolnego Śląska. Jak wyglądały? Jak układa się współpraca Wrocławia i Królestwa Niderlandów?

Na bogaty program wielodniowej imprezy złożyły się wydarzenia kulturalne ­– wystawy, wykłady, koncerty i pokazy – oraz zawody sportowe. Współorganizatorem był Urząd Miejski Wrocławia oraz wrocławskie uczelnie z Katedrą Języka i Kultury Niderlandzkiej na czele. Funkcję konsula honorowego od samego początku do chwili obecnej pełni Wojciech M. Zipser, tłumacz i przedsiębiorca. Konsulat mieścił się początkowo w kamienicy przy Rynku, później przy ul. Oławskiej 2, następnie przy ul. Jaracza 71E, a obecnie przy ul. Hugona Kołłątaja 21. Dzięki współpracy konsulatu ze wspomnianą już Katedrą Języka i Kultury Niderlandzkiej im. Erazma z Rotterdamu na Uniwersytecie Wrocławskim 28 października 1999 roku otwarto również Ośrodek Kultury Niderlandzko-Flamandzkiej. Jego biblioteka liczy kilkanaście tysięcy tomów.

Działalność wspomnianych instytucji to nie jedyny „holenderski ślad” we Wrocławiu. Dnia 9 października 1991 roku prezydent Wrocławia Bohdan Zdrojewski oraz burmistrz Bredy E.H.T.M. Nijpels podpisali porozumienie o współpracy partnerskiej między oboma miastami. Współpraca z tym liczącym 155 tysięcy mieszkańców holenderskim miastem została nawiązana za pośrednictwem Ambasady Polskiej w Hadze w 1990 roku. Umowa o współpracy partnerskiej dotyczy gospodarki, kultury, edukacji, wymiany młodzieży, ochrony środowiska oraz administracji lokalnej. W 1998 roku została ona przedłużona na czas nieokreślony przez Bogdana Zdrojewskiego i pełniącego od 1996 roku obowiązki burmistrza Bredy C.G.J. Ruttena. Władze Bredy konsekwentnie pomagają Wrocławiowi zwłaszcza przy takich przedsięwzięciach, jak zalesianie i uzupełnianie drzewostanu w parkach miejskich, budowa oczyszczalni ścieków, działaniach na rzecz poprawy jakości wody pitnej. Od 1992 roku współpracują również jednostki strażackie obu miast, organizując wspólne szkolenia, trwa też wymiana bilateralna urzędników i pracowników przedsiębiorstw komunalnych. Istotne znaczenie ma współpraca urbanistów i architektów, której pierwszym widomym owocem były wspólne warsztaty architektoniczne we wrocławskim Muzeum Architektury „Wrocław 2000” przeprowadzone w 1992 roku. Dzięki wsparciu Bredy przy ówczesnej wrocławskiej Akademii Ekonomicznej (obecnie Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu) powstała Szkoła Małego Biznesu. Współpracujące ze sobą wrocławska Akademia Wychowania Fizycznego i Wyższa Szkoła Zarządzania i Turystyki z Bredy organizują wspólne praktyki zawodowe, starze, zawody sportowe, podobnie współpracują ze sobą szkoły gastronomiczne obu miast oraz szkoły podstawowe (m.in. Szkoła Podstawowa nr 48). W dziedzinie kultury została nawiązana współpraca muzeów i bibliotek, której efektem była między innymi uznana za ważną wystawa prezentująca panoramę kultury wrocławskiej zorganizowana przez wrocławską Bibliotekę Uniwersytecką we współpracy z Muzeum De Beyerd i Teatrem w Bredzie. W Bredzie wystąpili m.in. Spirituals Singers Band, Zespół Pieśni i Tańca „Wrocław”, zespół Operetki Wrocławskiej, Orkiestra Kameralna „Leopoldinum”, Chór Politechniki Wrocławskiej. Wystawiano prace Magdaleny Abakanowicz i Józefa Hałasa. Breda udzieliła wsparcia Wrocławiowi po powodzi w 1997 roku, m.in. studenci holenderskiej Wyższej Szkoły Ochrony Środowiska z Bredy przeprowadzili badania popowodziowego zanieczyszczenia gleby, a władze miasta udzieliły wsparcia finansowego Dolnośląskiemu Szpitalowi Specjalistycznemu im. T. Marciniaka, które zwiększyło zakres i tempo przeprowadzanych tam prac remontowych i modernizacyjnych. Przy tej okazji nawiązała się również współpraca między wrocławskim szpitalem a jego odpowiednikiem w Bredzie w zakresie neurochirurgii i chirurgii dziecięcej.

Regularnie odbywają się wizyty przedstawicieli władz obu miast. W czerwcu 2000 roku przedstawiciele władz Bredy z burmistrzem C.G.J. Ruttenem brali udział w obchodach milenijnych Wrocławia. W 2001 roku obchodzono we Wrocławiu wraz z gośćmi z Holandii 10-lecie współpracy partnerskiej, której propagatorem i organizatorem po stronie holenderskiej był G. Adriaansen odpowiedzialny w tamtejszym urzędzie miejskim za współpracę zagraniczną. W czerwcu 2002 roku delegacja wrocławska brała udział w obchodach 750-lecia Bredy. Jednym z nowych obszarów współpracy jest integracja młodzieży pełno- i niepełnosprawnej. W tej dziedzinie kontakty nawiązały ze sobą ostatnio nie tylko odpowiednie komórki urzędów miejskich obu miast, ale również Michael College z Bredy i Wrocławskie Centrum Aktywności Młodzieży. W marcu 2002 roku niepełnosprawni koszykarze na wózkach Impelu Start Wrocław z powodzeniem występowali na zorganizowanych w Bredzie rozgrywkach. Trwa również współpraca w dziedzinie ochrony zdrowia, której przykładem jest wspólny program „Zdrowa szkoła a używki”.

Przez kolejne lata współpraca Wrocławia i Bredy była z powodzeniem kontynuowana. Realizowanych jest wiele rozmaitych inicjatyw na różnych poziomach, które przyczyniają się do wzajemnego poznania społeczności obu miast, przekazania sobie doświadczeń.

W październiku 2018 roku Wrocław odwiedził ambasador Holandii w Polsce wraz z kilkudziesięcioma niderlandzkimi przedsiębiorcami. Rozmawiali z tutejszymi samorządowcami oraz przedstawicielami biznesu o wspólnych projektach biznesowych, szczególnie w sektorze gospodarki wodnej oraz transportu i logistyki. Uczestnikiem holenderskiej misji był także zastępca burmistrza Bredy Boaz Adank, który spotkał się z wiceprezydent Wrocławia Magdaleną Piasecką, spotkanie dotyczyło m.in. zrównoważonego rozwoju obu miast.

Dnia 30 października 2017 roku do Bredy udała się oficjalna delegacja wrocławska, celem wizyty była wspólna organizacja obchodów 75. rocznicy wyzwolenia spod niemieckiej okupacji przez żołnierzy 1. Dywizji Pancernej gen. Stanisława Maczka. Prezydenci Wrocławia Rafał Dutkiewicz oraz Bredy Paul Depl podpisali list intencyjny w tej sprawie. Ustalono wówczas, że wyzwoliciele miasta w październiku 1944 roku będą przedstawieni na muralach w centrach Bredy i Wrocławia, a władze obu miast wesprą inicjatywę utworzenia w Bredzie instytucji kultury „Memoriał Generała Maczka”. W 2018 roku ogłoszono konkurs na projekt dzieła sztuki, którego odsłonięcie towarzyszyć miało otwarciu memoriału w 2019 roku. Zwyciężył projekt wrocławskiego artysty Tomasza Tomaszewskiego. W czerwcu 2019 roku prezydenci Wrocławia Jacek Sutryk oraz Bredy Paul Depl odsłonili we Wrocławiu mural, który jest podarunkiem Bredy dla Wrocławia. W październiku 2019 roku wrocławska delegacja z prezydentem Jackiem Sutrykiem wzięła udział w głównych uroczystościach 75. rocznicy wyzwolenia Bredy. W jej składzie był m.in. konsul honorowy Królestwa Niderlandów Wojciech Zipser, młodzież z V Liceum Ogólnokształcącego oraz dziennikarze. Delegacja złożyła wieniec na Polskim Honorowym Cmentarzu Wojskowym w Bredzie, gdzie wraz ze swoimi żołnierzami spoczywa gen. Stanisław Maczek. Reprezentanci Wrocławia wzięli też udział w odsłonięciu pomnika autorstwa Tomasza Tomaszewskiego. Znajduje się on na jednym ze skwerów miejskich, a przedstawia ślady gąsienic czołgowych na chodniku. W uroczystości brał udział również syn generała profesor Andrzej Maczek. Tego samego dnia odsłonięto jeszcze inny charakterystyczny dla Wrocławia pomnik – w Bredzie zamieszkał w ten sposób krasnal Życzliwek.

Niezmiernie ważnym wydarzeniem były odwiedziny we Wrocławiu królowej Holandii Beatrix wraz z małżonkiem Księciem Klausem, stanowiące element jej wizyty w Polsce. Królowa spotkała się 3 lipca 1997 roku z w Ratuszu z władzami województwa i miasta, a na Uniwersytecie Wrocławskim ze studentami niderlandystyki. Obejrzała również Panoramę Racławicką.

dr Krzysztof Popiński
historyk
Uniwersytet Ekonomiczny we Wrocławiu