7 września: X muza po wrocławsku

Co robili dawni mieszkańcy Wrocławia 7 września 1896 roku? Mieli szansę po raz pierwszy zapoznać się z najnowszymi osiągnięciami techniki, a konkretnie z wynalazkiem braci Louisa i Augusta Lumière. To właśnie przy wykorzystaniu nowoczesnego i skonstruowanego zaledwie rok wcześniej kinematografu we Wrocławiu odbył pierwszy pokaz filmowy. Choć miejsce, które dziś może poszczycić się najdłuższą, bo trwającą 110 lat tradycją wyświetlania filmów, to Dolnośląskie Centrum Filmowe, to jednak historia wrocławskiego kina jest nieco dłuższa i zaczyna się gdzie indziej.

Wrocławski Dom Koncertowy przy Gartenstrasse 39–41 – to tam, w tzw. małej sali, odbył się pierwszy pokaz filmowy we Wrocławiu. Niestety, gmach przy dzisiejszej ul. Piłsudskiego, który był świadkiem także wielu innych historycznych wydarzeń, nie przetrwał do naszych czasów. Ale to o tym, co tam działo się jesienią 1896 r., mówił cały Wrocław. Ponad 90 tys. osób w ciągu zaledwie trzech miesięcy obejrzało filmy wyświetlane przy pomocy wynalazku braci Lumière.


Fot. 1. Kinematograf braci Lumière, fot. za: www.wikipedia.org

Fot. 2. Nieistniejący obecnie Wrocławski Dom Koncertowy
przy Gartenstrasse 39–41 (ob. ul. Piłsudskiego), fot. za www.polska-org.pl


Początkowo seanse filmowe gościł w swoich wnętrzach tylko Wrocławski Dom Koncertowy, ale szybko zaczęły być organizowane również w zaadaptowanych na daną chwilę pomieszczeniach restauracyjnych i teatralnych oraz w domach towarowych. Po 1900 r. filmy weszły do repertuaru kilku wrocławskich teatrów variétés. Wrocław odwiedzany był także przez cieszące się dużą popularnością kina objazdowe, które gościły tu aż do czerwca 1911 r. Co ciekawe, że przełom XIX i XX w. (do 1908 r.) to okres, gdy blisko 80 proc. pokazywanych w Niemczech filmów pochodziło z zagranicy, głównie z Francji.

Wkrótce we Wrocławiu zaczęły powstawać kina z prawdziwego zdarzenia. Za pierwsze tego typu kino można uznać otwarte w 1906 r., czyli zaledwie osiem lat po pierwszym wrocławskim seansie filmowym, kino „Fata-Morgana” mieszczące się przy Nikolaistrasse 65–68 (ob. ul. św. Mikołaja) w jednym z pierwszych wrocławskich domów handlowych (ob. siedziba Wrocławskich Zakładów Zielarskich „Herbapol”). Istniejące do 1914 r. kino początkowo mieściło ok. 100 widzów, a po rozbudowie w 1909 r. – blisko 150. Wraz ze wzrostem popularności kinematografii kina zaczęto organizować w specjalnie do tego celu przystosowanych dużych salach o bogatym wystroju, dzięki czemu zwane były pałacami kinowymi.


Fot. 3 Siedziba pierwszego stacjonarnego kina we Wrocławiu
przy Nikolaistrasse 65–68 (ob. ul. św. Mikołaja), fot. za: www.polska-org.pl


Pierwszym zasługującym na miano pałacu kinowego, a jednocześnie jednym z pierwszych kin stacjonarnych – powstałym po „Fata-Morganie” (1906) i „Colloseum” (1909) – był Palast-Theater. To właśnie na jego miejscu w 1945 r. powstało kino „Warszawa”, zastąpione współcześnie przez Dolnośląskie Centrum Filmowe.

Zobacz także:
- Wrocławskie Historie z 16 czerwca: Warszawa – pierwsze kino powojennego Wrocławia
- Wrocławskie Historie z 3 września: Palast-Theater i początki wrocławskiej kinematografii

Kamilla Jasińska
starszy specjalista w Dziale Redakcja
Centrum Historii Zajezdnia

Michał Karczmarek
wrocławski przewodnik miejski
Via Vratislavia